ondeugend is goed

Jaren geleden op mijn allereerste schooldag liep ik over het parkeerterrein met mijn moeder. Ik zag een biljet van een dollar op de grond liggen, gekreukeld tussen een paal en een boom. “Kijk mam,” zei ik op mijn hurken. Haar antwoord zal ik nooit vergeten: “We brengen hem naar de balie en leveren hem in.” Een week later kreeg ik een onderscheiding van school voor mijn eerlijkheid.

Het lesje dat mijn moeder me wilde leren was duidelijk. Eerlijk zijn is een gevonden dollar inleveren die zijn eigenaar allicht nooit zou missen. Als kind van zes jaar wilde ik die dollar misschien wel voor mezelf houden, maar ik had nooít gedurfd om mijn moeders beslissing af te wijzen of daar met haar over te onderhandelen. Want mijn moeder was Japans, en haar wil was wet.

Alleen door terug te kijken weet ik dat haar Japanse afkomst iets te maken had met haar strenge manier van opvoeden. Het boeiende boek, Battle Hymn of the Tiger Mother van Amerikaans-Chinese Amy Chua, gaat over een vergelijkbare opvoeding. Als moeder doet Amy Chua me soms aan mijn eigen moeder denken.

Amy zei bijvoorbeeld tegen haar dochters dat ze na elk tentamen drie keer moesten kijken of alle vragen goed beantwoord waren. Van haar mochten ze het pas dan inleveren. Van mijn moeder hoefde ik tentamens slechts twee keer na te kijken.

Om alles uit haar dochters te halen, dwong Amy hen om vijf a zes uur per dag piano en viool te oefenen. Om alles uit mezelf te halen, moest ik naast pianoles nog Japans leren, dwarsfluitles volgen, in een jeugdorkest spelen, in het schoolkoor zingen en bijles voor wiskunde volgen – met een Japanse telraam, de abacus.

Amy en mijn moeder waren het wel helemaal eens over hoe kinderen zich tegenover hun ouders zouden moeten gedragen.

  • Geen grote mond – alleen antwoorden met “Ja, mama.”
  • Nooit laten weten als je iets niet lekker of leuk vindt, want je hoort alleen dankbaar te zijn.
  • Niets van je moeder verborgen houden.
  • Niet treuzelen, niet wild doen, en niet durven dromen om ongehoorzaam te zijn.

Je moet als kind niet proberen de autoriteit van je ouders in twijfel te stellen.

Het ging hier niet om een soort Aziatische terreur. Het ging om een opvoeding door buitenlandse moeders die ervoor wilden zorgen dat hun kinderen een goede toekomst zouden hebben. In Amerika bereik je succes alleen door te presteren en uit te blinken; daarvoor word je beloond. Als wij kinderen aan alle eisen van onze moeders zouden voldoen, zouden we kansen krijgen die ze nooit hebben gehad.

Vol verwachting ging ik dertig jaar later zelf als buitenlandse moeder naar het eerste tienminutengesprek van mijn dochter op een Nederlandse basisschool. Hoe ging het met haar taalgebruik – omdat we thuis Engels praten? Hoe lag ze in de groep? Kon ze goed voor zichzelf opkomen?

“In de klas gaat ze veel met d’r beste vriendin om,” vertelde de juf verder. Haar wenkbrauw ging omhoog. “Die is ondeugend.”

“O?”

“Ja, ze is ondeugend, en ze probeert haar mee te nemen.” Toen leunde de juf een beetje naar voren. “Het is erg leuk.”

Ik was even in de war. Leuk? Ondeugend was leuk?

“Bijvoorbeeld gaat dat vriendinnetje zich buiten verstoppen onder de luizenzakken. Ze gaat dan mee en blijft voor de garderobe staan. Ze verstopt zich er niet onder, maar blijft kijken en lachen.”

Mijn kind blijft niet keurig in het klaslokaal, zoals het hoort, maar volgt haar ondeugende vriendin naar buiten, naar BUITEN, en blijft daar staan.

Nou ja zeg.

De juf grijnsde. “Ik moet er stiekem om lachen. Ik zeg natuurlijk dat ze dat niet moeten doen. Maar ik vind het wel erg leuk.”

Het boek van Amy Chua gaat niet alleen over de strenge Chinese opvoeding van haar dochters, maar ook over de mislukte opvoeding van haar jongste kind. Door het verhaal van haar jongste laat ze zien dat het onmogelijk is om haar dochters op te voeden op de manier dat de ouders van Amy haar zelf – in een andere tijd, onder andere omstandigheden, met een andere achtergrond – groot brachten.

Dat leerde ik nu ook – en hoe. Ondeugend was, dus, goed. Want ondeugende kinderen zijn ondernemende kinderen. Later worden ze volwassenen die durven creatief te doen en te denken.

Toen ik mijn dochter de volgende dag van school ophaalde begon ze gelijk te lachen en te huppelen.

“Mama, ik heb een geheimpje.”

“Een geheimpje? Vertel eens.”

“Nee, dat mag niet.”

“Van wie mag het niet?”

“Van de juf, ik mag het van de juf niet aan je vertellen.”

Ik hoorde mezelf praten en herkende de stem van mijn eigen moeder.

“Voor je mama en papa heb je géén…”

Toen hield ik op. Mijn dochter keek met lachende ogen naar me. Het was bijna mei. Goed dat Moederdag over een paar weken was, en mijn verjaardag ook. Ik kreeg de kans om met een gerust hart te oefenen.

“Wat leuk, joh. Een geheimpje. Dat moet je zeker niet verklappen.”

© 2012 Anastasia Hacopian

Advertenties

3 thoughts on “ondeugend is goed

  1. Grappig! Ik was ook erg ondeugend en had beslist veel geheimpjes. Maar ik kies in de opvoeding wel voor eerlijkheid en open zijn. Spontaniteit is zo mooi. Als een kind zo extravert is moet je dat niet eruit werken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s