om half elf is er koffie

Het kabinet met gedeugsteun van de PVV is gevallen. Ter herdenking deel ik mijn stuk dat gepubliceerd werd in de ochtendkrant, nrc next, op 19 october 2010. 

Het was de week tussen Kerst en het nieuwe jaar, zo’n tien jaar geleden. Ik was op bezoek bij vrienden in het Duitse Ruhrgebied. Ze vroegen mij of ik ooit naar Amsterdam was geweest. Over Nederland wist ik toen behoorlijk weinig, over Amsterdam nog minder. Het plan was dus om, na een dag in Egmond aan Zee, door te rijden naar vrienden van mijn vrienden in Sloterdijk. “Wat moeten wij aan het strand midden in de winter?” fluisterde ik tegen mijn vriendin. Als geboren Californische was het begrip ‘strand’ iets dat ik alleen in verband zag met zon, laken en bikini. “Wandelen, natuurlijk,” zei ze lachend. “Ook kunnen we een patatje halen.”

Op die dag ervoer ik voor het eerst mayonaise bij de frites, maar ook Nederlanders thuis, in hun woonkamer, op de koffie. Indrukwekkend waren de ramen aan de voor- en achterkant van het vierkante huis, waarvan gordijnen nooit dicht gingen, net als bij de omringende andere huizen. Van buiten kon ik door het hele huis kijken tot voorbij de tuin, naar blauwe hemel en Hollandse lucht. Van binnen hadden wij zicht op het pleintje voor de deur, waar de wijkbewoners hun kerstbomen hadden opgestapeld.

Ik ben inmiddels getrouwd met een lange, blonde heer uit Oud-Beijerland. Onze dochtertjes hebben allebei de Amerikaanse en Nederlandse nationaliteit. Aan het begin van mijn verblijf hier bewonderde ik Nederland als het progressieve, liberale land waar alles kon: homohuwelijk, euthanasie, prostitutie, plassen op het Leidse Plein. Zolang het een beetje geregeld was, werd het wel toegestaan. In vergelijking met mijn land van herkomst, waar iedereen alles behalve laconiek deed, vond ik dit een verfrissende en volwassen manier van samenleven.

In de loop van de tijd heb ik toch een andere waarheid ontdekt, één die onder dat laagje tolerantie ligt.  Ik heb ontdekt dat de meerderheid van blanke Nederlanders die ik ken het over “bruine” en “donkere” mensen heeft. Ook hebben zij moeite met de mensen onder de hoofddoeken. Als de nieuwe buren met getrokken gordijnen leven, tonen deze Nederlanders daar geen begrip voor.

Ik heb ontdekt dat deze meerderheid aan dezelfde gewoontes en verwachtingen vastzit – een manier van leven die op landelijk niveau gedeeld wordt. Dit fenomeen is nergens in Amerika op te sporen, niet in Californië, niet eens in de regio tussen Los Angeles en San Diego, die zo groot is als Nederland. In Groningen en Maastricht drinken ze koffie om half elf en drie uur, kopen ze bolchrysanten in de herfst en komen ze onuitgenodigd bij je over de vloer als je jarig bent. Punt.

Ik heb ontdekt, met anderen woorden, dat die aldoor geprezen tolerantie iets verbergt: dat mensen er moeite mee hebben als er afgeweken wordt van het algemene, het collectieve, het Hollandse.

In de jaren zestig, met de aankomst van de eerste gastarbeiders, kreeg dat ‘afwijken’ een gezicht. De Hollanders keken de andere kant op. ‘Doe jij anders, nou prima, maar laat mij maar met rust.’ Met dank aan Hans Janmaat, Pim Fortuyn en onze lieve Geert, hoeft er nu niet meer weggekeken te worden. De bovengenoemde moeite heeft nu een stem, een maatschappelijke ruimte om zich te uiten.

Het is voor mij dus geen verrassing om de xenofobie, waarvan ik achter open gordijnen op de koffie getuige ben geweest, in Geert terug te zien vertegenwoordigd. Als dochter van Amerikaanse immigranten, van een Iraanse vader en een Japanse moeder, vind ik de taal en de instelling die Wilders vertegenwoordigt niet prettig. Ik walg er van. Maar het is wél een ware weerspiegeling van dat, wat vandaag de dag in Nederland gevoeld en geloofd wordt. Achter Wilders staan mensen vol angst en onbegrip, dezelfde mensen die ooit het leven in Californië voor mijn ouders soms zo zwaar hebben gemaakt.

Het gaat uitstekend met de democratie in Nederland.

© 2010, 2012 Anastasia Hacopian

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s